Rozwiązywanie zadań według stałych kroków ułatwia dobranie odpowiedniego wzoru, uporządkowanie danych i uniknięcie typowych błędów rachunkowych oraz jednostkowych.
1. Przeczytaj dokładnie treść zadania
Najpierw przeczytaj całe zadanie od początku do końca. Nie zaczynaj od razu liczyć.
Zwróć uwagę na:
- jakie wielkości są podane,
- czego trzeba szukać,
- czy w treści występują jednostki,
- czy trzeba zamienić jednostki,
- czy zadanie dotyczy prędkości, siły, energii, ciśnienia, gęstości czy innego działu fizyki.
Częsty błąd polega na tym, że uczeń wybiera wzór zbyt szybko, zanim dokładnie zrozumie treść zadania.
2. Wypisz dane
Po przeczytaniu treści wypisz wszystkie informacje, które są podane w zadaniu.
Przykład
Uczeń przeszedł drogę 120 m w czasie 60 s. Oblicz jego prędkość.
Dane:
- s = 120 \text{ m}
- t = 60 \text{ s}
gdzie:
- s — droga,
- t — czas.
Wypisywanie danych pomaga uporządkować zadanie i sprawdzić, jakie wielkości są znane.
3. Wypisz, czego szukasz
Następnie zapisz, co trzeba obliczyć.
W naszym przykładzie szukamy prędkości:
v = ?gdzie:
- v — prędkość.
Dobrze zapisane „szukane” pomaga dobrać odpowiedni wzór.
4. Sprawdź jednostki
Zanim podstawisz liczby do wzoru, sprawdź jednostki.
W fizyce bardzo często trzeba zamieniać jednostki, na przykład:
- \text{km} na \text{m},
- \text{min} na \text{s},
- \text{h} na \text{s},
- \text{g} na \text{kg},
- \text{cm}^3 na \text{m}^3.
W naszym przykładzie mamy:
- s = 120 \text{ m}
- t = 60 \text{ s}
Jednostki są zgodne z układem SI, więc nie trzeba nic zamieniać.
5. Wybierz odpowiedni wzór
Dla prędkości korzystamy ze wzoru:
v = \frac{s}{t}gdzie:
- v — prędkość,
- s — droga,
- t — czas.
Wzór wybieramy dopiero wtedy, gdy wiemy, co jest dane i czego szukamy.
6. Podstaw dane do wzoru
Podstawiamy liczby do wzoru:
v = \frac{120 \text{ m}}{60 \text{ s}}Następnie wykonujemy obliczenie:
v = 2 \frac{\text{m}}{\text{s}}7. Zapisz wynik z jednostką
W fizyce sam wynik liczbowy nie wystarczy. Trzeba zawsze dopisać jednostkę.
Poprawny wynik:
v = 2 \frac{\text{m}}{\text{s}}Niepoprawny zapis:
v = 2Bez jednostki wynik jest niepełny.
8. Napisz odpowiedź pełnym zdaniem
Na końcu warto zapisać odpowiedź pełnym zdaniem.
Odpowiedź:
Prędkość ucznia wynosi 2 \frac{\text{m}}{\text{s}}.
Taki zapis jest czytelny i pokazuje, że wynik został poprawnie zinterpretowany.
Pełny schemat rozwiązywania zadania
Przy większości zadań z fizyki można stosować taki schemat:
- Przeczytaj treść zadania.
- Wypisz dane.
- Wypisz szukane.
- Sprawdź jednostki.
- Wybierz wzór.
- Podstaw dane.
- Oblicz wynik.
- Zapisz odpowiedź z jednostką.
Przykład rozwiązany krok po kroku
Treść zadania
Rowerzysta przejechał drogę 30 km w czasie 2 godzin. Oblicz jego średnią prędkość.
Dane
- s = 30 \text{ km}
- t = 2 \text{ h}
- v = ?
Wzór
v = \frac{s}{t}Podstawienie
v = \frac{30 \text{ km}}{2 \text{ h}}Obliczenie
v = 15 \frac{\text{km}}{\text{h}}Odpowiedź
Rowerzysta poruszał się ze średnią prędkością 15 \frac{\text{km}}{\text{h}}.
Najczęstsze błędy w zadaniach z fizyki
Najczęstsze błędy to:
- brak wypisania danych,
- pomijanie jednostek,
- podstawianie liczb do złego wzoru,
- brak zamiany jednostek,
- mylenie drogi z prędkością,
- zapisywanie samego wyniku bez odpowiedzi,
- zbyt szybkie liczenie bez zrozumienia treści zadania.
Warto rozwiązywać zadania powoli i według schematu. Dzięki temu łatwiej znaleźć błąd.
Zadania do samodzielnego rozwiązania
Spróbuj rozwiązać poniższe zadania według pokazanego schematu.
Zadanie 1
Samochód przejechał drogę 180 km w czasie 3 godzin. Oblicz jego średnią prędkość.
Zadanie 2
Uczeń przeszedł drogę 600 m w czasie 300 s. Oblicz jego prędkość.
Zadanie 3
Pociąg poruszał się z prędkością 80 km/h przez 4 godziny. Oblicz, jaką drogę pokonał.
Odpowiedzi
Zadanie 1
v = \frac{180 \text{ km}}{3 \text{ h}} = 60 \frac{\text{km}}{\text{h}}Odpowiedź: Samochód jechał ze średnią prędkością 60 \frac{\text{km}}{\text{h}}.
Zadanie 2
v = \frac{600 \text{ m}}{300 \text{ s}} = 2 \frac{\text{m}}{\text{s}}Odpowiedź: Uczeń poruszał się z prędkością 2 \frac{\text{m}}{\text{s}}.
Zadanie 3
W tym zadaniu korzystamy z przekształconego wzoru:
s = v \cdot tPodstawiamy dane:
s = 80 \frac{\text{km}}{\text{h}} \cdot 4 \text{ h} = 320 \text{ km}Odpowiedź: Pociąg pokonał drogę 320 \text{ km}.
